"Metody naukowej nie da się zalgorytmizować, z różnych przyczyn, zwłaszcza dlatego,
iż nieodzownym jej składnikiem jest twórczość"
Szaniawski, 1994

"Twórczość jest dialogiem - rownież z samym sobą.
Łączy się z ciąglym poszukiwaniem, które winno być ważniejsze od punktu dojścia do celu"
Penderecki

Inspire… Then Educate

National Center for Earth and Space Science Education


Ostatnie raporty jakości polskiej edukacji zwracają uwagę, iż metody nauczania zdominowane są aktywnością nauczycieli, a nie uczniów. W większości krajów zwraca się uwagę na treści kształcenia, a zaniedbuje sposoby rozwijania wśród uczniów rozumowania, wnioskowania i dowodzenia. W raporcie z badań rozumowania naukowego studentów fizyki uczelni amerykańskich i chińskich postuluje się, aby prowadzić zrównoważone metody nauczania wykorzystujące treści kształcenia oraz metody problemowe, które rozwijają rozumowanie naukowe. W polskiej edukacji od lat panuje paradygmat przekazu, a nie uczenia się i nauczania problemowego i poszukującego. Według profesora S. Dylaka przestrzeń cyfrowa może ten paradygmat przekazu zmienić. Jak pokazały badania metoda projektów rozwija myślenie krytyczne, kreatywność, pracę zespołową, komunikację między uczniami, umiejętności technologii cyfrowej oraz ukierunkowuje uczniów na własny rozwój. Pół wieku temu profesor Cz. Kupisiewicz zwrócił uwagę, aby uczniów zachęcić do zdobywania wiedzy czynnej, będącej nieodzownym warunkiem wykonywania czynności nowych, dotychczas nieznanych, a nie na nabywaniu tylko wiedzy biernej – przydatnej jedynie przy udzielaniu odpowiedzi na zadane z zewnątrz pytania. Problemowe uczenie się wykorzystujące metodę naukową opiera się na sekwencji: pytanie badawcze – hipoteza – doświadczenie – wnioski. W niniejszej dysertacji podano propozycję praktycznego rozwijania rozumowania naukowego oraz nabywania wiedzy czynnej poprzez lekcyjne zadania projektowe preferujące zadania realizacyjne oraz indukcyjne i abdukcyjne sposoby wnioskowań. Główny punkt rozważań i badań rozprawy doktorskiej skupiał się na określeniu skuteczności pedagogicznej metody projektów oraz na ocenie rozwoju rozumowania naukowego wśród uczniów gimnazjum, a także na wykorzystaniu metody problemowej oraz metody projektów. Badania wykazały znaczny wzrost poziomu rozumowania naukowego uczniów pracujących metodą projektów w dłuższym przedziale czasowym.

Rafał Jakubowski